Asbest in eternit en vezelcementplaten

Als mensen in Vlaanderen denken aan asbest in een woning, denken ze vaak meteen aan eternit. Niet zonder reden: eternitplaten zijn jarenlang een van de meest gebruikte bouwmaterialen geweest in ons land. Maar wat is eternit precies, wanneer bevat het asbest en wat betekent dat voor jou als eigenaar?

Wat is eternit?

Eternit is een merknaam, maar wordt in de volksmond gebruikt als synoniem voor vezelcementplaten of asbestcementplaten. Het materiaal bestaat uit cement met ingebedde vezels die het versterken en isolerende eigenschappen geven. Tot het einde van de jaren tachtig waren die vezels hoofdzakelijk asbestvezels. Daarna stapte de industrie over op alternatieven zoals cellulosevezel of glasvezel.

Het gevolg is dat eternit van voor 1990 in de meeste gevallen asbest bevat, terwijl latere producten dat niet meer doen. Maar visueel zijn die twee moeilijk van elkaar te onderscheiden. Alleen een laboratoriumanalyse van een staal geeft zekerheid.

Waar vind je eternit en vezelcementplaten in een woning?

Eternit werd en wordt nog steeds gebruikt op heel wat plaatsen in en om de woning:

• Dakbedekking: golfplaten of platen die lei imiteren, op woningen, garages en bijgebouwen
• Gevelbekleding: vlakke of geprofileerde gevelpanelen aan de buitenzijde
• Vlakke scheidingsplaten in de kelder, op de zolder of in een schuur
• Omheiningen en afsluitingen in de tuin
• Ventilatiepijpen en afvoerleidingen
• Bloembakken en boordstenen voor de tuin

Op de pagina asbest herkennen vind je een volledig overzicht van materialen die asbest kunnen bevatten.

Gebonden asbest: lager risico, toch geen nonchalance

Eternit bevat gebonden asbest: de asbestvezels zijn stevig ingebed in het cement en kunnen niet zomaar vrijkomen. Zolang de platen intact zijn, is het risico op vezelinademing beperkt. In die zin verschilt eternit van losgebonden asbestmaterialen, zoals gespoten isolatie, die van nature makkelijker vezels afgeven.

Maar gebonden betekent niet risicoloos. Zodra eternitplaten verouderen, beschadigd raken, bros worden of bewerkt worden, kunnen er alsnog vezels vrijkomen. Zagen, boren, schuren of afbreken van eternitplaten is absoluut af te raden zonder professionele bescherming en de juiste vergunningen.

Hoe herken je eternit met asbest?

Verschillende kenmerken kunnen wijzen op de aanwezigheid van asbestcement:

• Grijze kleur en harde, compacte structuur
• Golfvorm of vlakke platen met een uniforme, ietwat granulair oppervlak
• Productnaam of logo van de fabrikant (Eternit, Glasal, Eterniet)
• Zichtbare verwering, bladdering of mosgroei op het oppervlak
• Bouwjaar van het gebouw voor 2001

Onthoud echter: asbest is niet zichtbaar met het blote oog. De kenmerken hierboven zijn aanwijzingen, geen bewijs. Een erkend asbestdeskundige kan via staalname en analyse met zekerheid vaststellen of asbest aanwezig is.

Wanneer is eternit een risico?

Eternit in goede staat, dat niet beschadigd is en waar je niet aan werkt, vormt in de meeste gevallen een beperkt risico. Het gevaar neemt toe in de volgende situaties:

• De platen zijn gebarsten, gebroken of laten stukjes los
• Er is zichtbare mosgroei of biologische aantasting die het materiaal aantast
• Je wil de platen bewerken voor een renovatie, zoals zagen, boren of schuren
• Je wil het dak of de gevelbekleding afbreken of vervangen

In al die gevallen is professioneel advies onmisbaar voor je iets onderneemt. Schakel een erkend asbestdeskundige in voor je iets onderneemt.

Eternit en het asbestattest

Bij de opmaak van een asbestattest inventariseert de erkend asbestdeskundige alle toegankelijke asbesthoudende materialen in en om de woning. Eternitplaten op het dak, de gevels en de bijgebouwen worden daarin opgenomen, samen met een risicobeoordeling. Op basis daarvan krijgt het attest een eindscore.

Een woning met asbest in goede staat kan toch als asbestveilig worden beoordeeld, zolang er geen directe risico's zijn. Een woning met sterk verweerde of beschadigde asbestmaterialen krijgt een andere beoordeling en vereist verdere actie. Wil je weten hoe zo'n attest precies in elkaar zit? Lees dan wat is een asbestattest.

Renoveren of verwijderen?

Als je eternitplaten wil aanpakken, heb je in principe twee opties: inkapselen of verwijderen. Inkapselen betekent dat je de asbesthoudende platen afdekt met een nieuw materiaal zonder ze te verwijderen. Dat is doorgaans goedkoper, maar het asbest blijft aanwezig en moet worden opgenomen in het attest.

Verwijdering is definitiever. Het asbest is dan volledig weg, wat het attest ten goede komt en de woning klaar maakt voor de toekomst. Verwijdering moet altijd gebeuren door een gecertificeerde firma met de juiste vergunningen. Meer over dat proces lees je op asbest laten verwijderen. Ben je van plan je woning te verkopen? Bekijk dan hoe je een asbestattest aanvraagt en welke stappen daarvoor nodig zijn.