Veilig verbouwen in een oude woning met mogelijk asbest

Verbouwen in een oudere woning is altijd een beetje een avontuur. In een woning die voor 2001 gebouwd werd, zijn de kansen reeel dat je ergens asbesthoudende materialen tegenkomt. Dat hoeft je plannen niet te doorkruisen, maar het vraagt om voorbereiding, de juiste deskundigen en een zorgvuldige aanpak. Veilig verbouwen betekent hier: asbest opsporen voor je begint en de werken laten uitvoeren door de bevoegde mensen.

Waarom is verbouwen riskanter in oudere woningen?

Asbest in goede, onbeschadigde toestand is minder gevaarlijk dan veel mensen denken. Het wordt pas echt gevaarlijk wanneer het materiaal beschadigd, doorboord of gesloopt wordt en er asbestvezels vrijkomen. Dat is precies wat er bij verbouwingen kan gebeuren: muren worden opengebroken, plafonds worden verlaagd, vloeren worden opgebroken, leidingen worden doorgezaagd. Elk van die handelingen kan, als er asbest aanwezig is, tot vezelverspreiding leiden. Asbestvezels zijn onzichtbaar, hebben geen geur en zijn niet meteen te proeven. Je merkt niets, maar de blootstelling is er wel.

Waar kan asbest opduiken bij een renovatie?

Bij verbouwingen in oudere woningen zijn dit de meest voorkomende plaatsen waar asbest kan voorkomen:

• Vloerbekledingen: vinyl of zeil met een asbesthoudende tegelonderlaag of lijmlaag
• Plafonds: spuitasbest als geluids- of warmte-isolatie, of tegels met asbest
• Muren en wanden: asbestcementplaten als binnenbekleding in badkamers, keukens of bijkeukens
• Dakbedekking en gevels: golfplaten of leien van asbestcement op het dak of als gevelbekleding
• Leidingen en buizen: asbestcementbuizen voor water, riool of rookkanalen
• Isolatie: asbesthoudende isolatiematerialen rond ketels, verwarmingspijpen of in spouwmuren
• Kitten en voegen: sommige afdichtingsmiddelen en kitten bevatten asbest

Niet elk van deze materialen bevat automatisch asbest, maar ze vragen bij een woning van voor 2001 altijd extra aandacht en een professionele beoordeling voor je begint.

Laat asbest inventariseren voor de werken beginnen

De gouden regel bij verbouwen in een oudere woning: laat een erkend asbestdeskundige inventarisatie uitvoeren voor je de eerste hamer in de hand neemt. De deskundige brengt alle asbestverdachte materialen in kaart in de zones waar je wil verbouwen. Op basis van dat rapport weet je precies waar je met de werken veilig kunt beginnen en waar niet. Het vooraf laten uitvoeren van een inventarisatie bespaart je bovendien problemen achteraf: asbest dat tijdens werken per ongeluk vrijkomt, leidt tot extra kosten voor sanering en vertraging. Lees meer over het aanvragen van een attest op de pagina asbestattest aanvragen.

Regels voor aannemers die werken in asbestverdachte zones

Aannemers die werken uitvoeren in een zone waar asbest aanwezig kan zijn, zijn wettelijk verplicht om een risicoanalyse te maken en de nodige veiligheidsmaatregelen te treffen. Enkel erkende aannemers met de juiste certificering mogen asbesthoudende materialen verwijderen of verwerken. Het is verboden en gevaarlijk om asbest zelf te verwijderen zonder de vereiste opleiding, beschermingsmiddelen en procedures. Als opdrachtgever ben je mede verantwoordelijk voor het informeren van je aannemer over de mogelijke aanwezigheid van asbest. Heb je al een asbestattest? Bezorg dat aan je aannemer voor de werken starten.

Veilig verbouwen: stap voor stap

Hoe pak je een renovatie in een oudere woning stap voor stap aan?

• Stap 1: laat een erkend asbestdeskundige de te verbouwen zones inspecteren voor je begint
• Stap 2: laat risicovol asbest verwijderen door een erkende aannemer voor de verbouwing start
• Stap 3: vraag de aannemer om een bewijs van veilige verwijdering en het afvoerdocument voor het asbestafval
• Stap 4: laat na de werken een bijgewerkt asbestattest opmaken zodat de nieuwe situatie correct geregistreerd is
• Stap 5: sla alle documenten bij, je hebt ze nodig bij een latere verkoop of verhuur van de woning

Wat mag je als bewoner zelf doen?

Kleine klussen zoals schilderen, het plakken van nieuw behang over intacte muren of het vervangen van een kraan vormen doorgaans geen probleem, zolang je de onderliggende materialen niet beschadigt. Ga je echter schuren, zagen, boren of slopen in een woning van voor 2001, dan is voorzichtigheid geboden. Raadpleeg altijd een erkend asbestdeskundige als je niet zeker bent over de materialen in de zone waar je wil werken. Meer informatie over het herkennen van asbestverdachte materialen vind je op de pagina asbest herkennen.

Asbestveilig Vlaanderen 2040 en wat dat betekent voor renoveerders

De Vlaamse overheid streeft ernaar dat alle woningen en gebouwen tegen 2040 asbestveilig zijn. Dat betekent niet dat alle asbest verwijderd moet zijn, maar wel dat het geen risico meer vormt voor de bewoners en gebruikers. Als je een woning renoveert, draag je actief bij aan die doelstelling door asbest correct in kaart te laten brengen en, waar nodig, veilig te laten verwijderen. Op de asbestattestkaart zie je hoe de attestsituatie in jouw gemeente evolueert en hoeveel woningen in jouw buurt al een geregistreerd attest hebben bij OVAM.