Wat doe je bij een vermoeden van asbest in je woning?

Een vermoeden van asbest in je woning hoeft niet meteen te leiden tot paniek. De meeste gevallen van asbest in woningen zijn niet direct gevaarlijk, zolang het materiaal intact is en niet beschadigd wordt. Wat telt, is dat je de juiste stappen zet: rustig blijven, niets aanraken en zo snel mogelijk een erkend asbestdeskundige inschakelen. Hoe sneller je dat doet, hoe meer zekerheid je hebt over de situatie in je woning.

Raak het verdachte materiaal niet aan

De eerste en meest essentiële maatregel bij een vermoeden van asbest is eenvoudig: raak het verdachte materiaal niet aan. Boor er niet in, zaag het niet door en schuur het niet. Asbest dat intact en onbeschadigd is, verspreidt nauwelijks vezels. Zodra je het echter beschadigt, komen microscopisch kleine asbestvezels vrij die je inademt zonder dat je het merkt. Die vezels kunnen zich nestelen in de longen en jaren of zelfs decennia later ernstige aandoeningen veroorzaken, zoals longvlieskanker of asbestose.

Welke materialen zijn asbestverdacht?

Asbest is met het blote oog niet herkenbaar, maar bepaalde materialen in oudere woningen vragen om extra waakzaamheid:

• Golfplaten op het dak, in de garage of op een bijgebouw in een grijswitte kleur
• Vlakke, gladde gevelpanelen als dakrand of gevelbekleding op woningen van voor 2001
• Grijze buizen of leidingen in de kelder, garage of stookruimte
• Zachte, licht poreuze vloertegels of een laag onder vinylvloerbedekking
• Spuitmateriaal op balken, plafonds of muren dat er vezelig of zandkleurig uitziet
• Isolatie rondom ketels, verwarmingspijpen of radiatoren
• Plaatmateriaal in de kruipruimte of achter muren in oude badkamers

Het zien van een van deze materialen betekent niet automatisch dat er asbest aanwezig is. Het zijn signalen om voorzichtig te zijn en een erkend asbestdeskundige te raadplegen. Op de pagina asbest herkennen vind je een uitgebreid overzicht van asbestverdachte materialen.

Doe geen eigen staalname

Misschien ben je geneigd om een klein stukje materiaal af te nemen en dat zelf naar een labo te sturen voor analyse. Doe dat niet. Bij het nemen van een staal beschadig je het materiaal, waardoor je precies doet wat je wilde vermijden: vezels vrijmaken. Een erkend asbestdeskundige inventarisatie beschikt over de juiste persoonlijke beschermingsuitrusting, werkt volgens een goedgekeurde procedure en kan het staal op een veilige en juridisch geldige manier afnemen. Bovendien is alleen een erkend staal geldig voor de opmaak van een asbestattest dat bij OVAM geregistreerd kan worden.

Schakel een erkend asbestdeskundige in

De juiste stap bij een vermoeden van asbest is het inschakelen van een erkend asbestdeskundige inventarisatie. Die persoon is specifiek opgeleid en gecertificeerd om asbestverdachte materialen te inspecteren, stalen te nemen en een rapport op te stellen. Het rapport wordt geregistreerd bij OVAM en vormt de basis voor het officiele asbestattest. Je vindt erkende deskundigen via de website van OVAM. Vraag altijd naar het erkenningsnummer voor je iemand inschakelt. Op de pagina asbestattest aanvragen lees je stap voor stap hoe je een deskundige contacteert en wat je van de inspectie mag verwachten.

Wanneer is een asbestattest verplicht?

In Vlaanderen is een asbestattest verplicht bij de verkoop van woningen die voor 2001 gebouwd werden. Die verplichting geldt sinds 23 november 2022. Het attest wordt opgesteld door een erkend asbestdeskundige en bij OVAM geregistreerd. Heb je geen verkoopplannen, dan ben je op dit moment niet verplicht een attest te laten opmaken. Toch kan het nuttig zijn om de toestand van je woning te kennen en, indien nodig, risicovol asbest tijdig te laten verwijderen. Meer informatie vind je op de pagina asbestattest verplicht bij verkoop.

Wat als er asbest gevonden wordt?

De vondst van asbest is geen reden om te wanhopen. Het attest dat de deskundige opmaakt, maakt een onderscheid tussen verschillende situaties:

• Asbest in goede staat zonder direct gevaar: mag ter plaatse blijven, maar wordt geregistreerd en bijgehouden
• Beschadigd asbest of materialen die een risico vormen: moeten verwijderd worden door een erkende aannemer
• Twijfelachtige situaties: een aanvullende staalname of verdere inspectie is aangewezen

Enkel erkende aannemers mogen asbest verwijderen. Dat is wettelijk verplicht en geldt ook voor relatief kleine hoeveelheden. Zie ook de pagina asbest verwijderen voor meer uitleg over het verwijderingsproces en de regels die daarvoor gelden.

Tijdelijke veiligheidsmaatregelen

Wacht je op de komst van een asbestdeskundige en maak je je zorgen over een beschadigd of verweerd materiaal? Dan zijn er een aantal maatregelen die je tijdelijk kunt nemen:

• Ventileer de ruimte door ramen en deuren te openen
• Ga niet stofzuigen in de betrokken ruimte: een gewone stofzuiger blaast vezels opnieuw de lucht in
• Sluit de ruimte zoveel mogelijk af voor kinderen en huisdieren
• Raak het beschadigde materiaal zelf niet aan en laat anderen het ook niet aanraken
• Neem contact op met een erkend asbestdeskundige en omschrijf de situatie zo concreet mogelijk

Op de asbestattestkaart vind je ook informatie over de attestsituatie per gemeente en kun je zien welke stappen de Vlaamse overheid neemt in het kader van asbestveilig Vlaanderen 2040.